Hövzə Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, elmi hövzələrin tədqiqat üzrə müavini Höccətül-İslam vəl-müslimin Fərhad Abbasi bu gün Qum şəhərində, Xubriqan Məclis katibliyinin iclas zalında Ayətullah Seyid Əhməd Xatəmi ilə keçirilən görüşdə elmi hövzələrin tədris strukturunda tədqiqat fəaliyyətinin institusionallaşmasının vacibliyini vurğulamış, tədqiqat bacarıqlarının artırılmasına yönəlmiş ümumi proqramların və tədqiqatçı-müəllimlərin hazırlanması istiqamətində görülən işlərdən bəhs etmişdir.
O, elmi hövzələrdə tədqiqat sahəsində baş verən əsaslı dəyişikliklərə toxunaraq qeyd etmişdir ki, xoşbəxtlikdən son illər ərzində elmi hövzələrdə tədqiqat fəaliyyəti yeni bir dinamika qazanmışdır. Bu gün tədqiqat artıq ilkin və kənar bir fəaliyyət deyil. Əksinə, hazırlıq və başlanğıc mərhələlərindən etibarən başlayaraq ali təhsil pillələrinə qədər, hətta məzuniyyətdən sonra belə müxtəlif və məqsədyönlü formalarda davam etdirilir.
Tədqiqatın ilkin mərhələlərdən məzuniyyətdən sonrakı dövrə qədər genişlənməsi
Elmi hövzələrin tədqiqat üzrə müavini əlavə etmişdir ki, hazırda tədqiqat hövzə təhsilinin bütün mərhələlərində davamlı və təsirli bir axın kimi mövcuddur və tədqiqatın tədrisi, tədqiqatçıların hazırlanması, eləcə də dini elmlərin istehsalı sahəsində mühüm proseslər baş verməkdədir. Bu inkişaf elmi hövzələr üçün dəyərli bir nailiyyət və qürur mənbəyi hesab olunur.
İslam İnqilabının bəhrəsi və hövzə rəhbərlərinin səyləri
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi bu irəliləyişlərin İslam İnqilabının bərəkəti sayəsində mümkün olduğunu bildirərək vurğulamışdır ki, bu gün elmi hövzələrdə tədqiqat sahəsində müşahidə olunan nailiyyətlər ötən illər ərzində müxtəlif məsul şəxslərin ardıcıl səylərinin nəticəsidir. Elmi Hövzələrin Ali Şurasının üzvlərindən tutmuş, əvvəlki dövrlərin rəhbərləri, müavinləri və sahə üzrə məsul şəxslərə qədər hər kəs bu yolda mühüm rol oynamışdır.
O, sözlərinə davam edərək qeyd etmişdir ki, bütün bu səylərin zirvəsində İmam Xomeyninin (r) əziz xatirəsi yad edilməlidir. Çünki bu gün elmi hövzələrin əldə etdiyi bir çox uğurlar həmin böyük şəxsiyyətin düşüncəsi və mübarizəsi ilə sıx bağlıdır. Eyni zamanda, İslam İnqilabının Ali Rəhbərinin uzaqgörən, müdrik və strateji rəhbərliyi elmi hövzələrin bugünkü inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsində həlledici və əvəzsiz rol oynamışdır.
Tələbələr üçün tədqiqat bacarıqlarının artırılmasına dair ümumi proqramlar
O, elmi hövzələrin tədqiqat müavinliyinin fəaliyyəti barədə danışaraq bildirmişdir ki, bu yanaşmanın praktik şəkildə reallaşdırılması məqsədilə tələbələrin ehtiyac duyduğu müxtəlif tədqiqat bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş əhatəli və məqsədyönlü tədris proqramları qhazırlanaraq icra edilir. Bu proqramlar yalnız tədris ili ərzində deyil, yay aylarında və tətil dövrlərində də fasiləsiz şəkildə davam etdirilir.
Yay elmi düşərgələri və tədqiqat yönümlü etikaflar
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi qeyd etmişdir ki, tədqiqat bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş bu təlimlərin bir hissəsi “yay elmi düşərgələri” və “tədqiqat etikafları” kimi proqramlar çərçivəsində həyata keçirilir. Sözügedən təşəbbüslər tələbələrin tədqiqat bacarıqlarının mənimsənilməsinə diqqətini cəmləməsi və elmi araşdırmaların praktik şəkildə icrası üçün əlverişli şərait yaradır.
Tədqiqatçı müəllimin yetişdirilməsi: Bir-birini tamamlayan iki yanaşma
O, tədqiqatçı-müəllimlərin hazırlanması mövzusuna toxunaraq bildirmişdir ki, elmi hövzələrin tədqiqat müavinliyində bu proses iki əsas və bir-birini tamamlayan yanaşma əsasında həyata keçirilir: Birincisi, müəllimin tədqiqatın özünü müstəqil bir fənn kimi tədris etmək bacarığına yiyələnməsi. İkincisi isə müxtəlif hövzə dərslərini tədqiqat yönümlü metod və yanaşmalar əsasında təqdim edə bilməsidir. Bu istiqamətlər tədqiqat müavinliyinin mühüm nailiyyətlərindən biri olmaqla yanaşı, hazırda da davamlı şəkildə inkişaf etdirilir.
İslam İnqilabından sonra elmi hövzələrdə elm inkişafının misilsiz artımı
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi vurğulamışdır ki, bu gün elmi hövzələr ölkədə elm inkişafının əsas mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Elmi jurnalların, tədqiqat mərkəzlərinin, kitabxanaların və elmi cəmiyyətlərin sürətli inkişafı bu elmi-dini qurumun artan potensialını aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Elmi hövzələrdə elmi jurnalların sayında əhəmiyyətli artım
O, İnqilabdan əvvəlki dövrə işarə edərək bildirmişdir ki, həmin illərdə elmi hövzələr cəmi bir-iki məhdud sayda jurnala malik idi. Halbuki bu gün elmi hövzələrdə təxminən 280 elmi jurnal nəşr olunur. Onlardan azı 70 jurnal elmi-tədqiqat və elmi-populyarlaşdırma statusu qazanmış və dini biliklərin istehsalında mühüm rol oynamaqdadır.
Minlərlə etibarlı elmi məqalənin illik istehsalı
Sonda Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi statistik qiymətləndirmə apararaq qeyd etmişdir ki, hətta minimum hesabla 200 fəal elmi jurnal nəzərə alınsa və hər bir jurnal ildə iki nömrə dərc etsə, hər nömrədə orta hesabla 6 məqalə olmaqla, elmi hövzələrdə ildə təxminən 2500 etibarlı elmi məqalə hazırlanır. Bəzi jurnalların rüblük əsasda və hər nömrədə 8 məqalə ilə fəaliyyət göstərməsi isə elmi hövzələrin yüksək elmi və tədqiqat potensialını açıq şəkildə göstərir.
Elmi hövzə mərkəzləri və tədqiqat institutlarının genişləndirilməsi
Bu elmi hövzə müəllimi tədqiqat infrastrukturunun inkişafına işarə edərək bildirib: Keçmişdə tədqiqat fəaliyyəti əsasən tələbələrin və müəllimlərin fərdi səyləri ilə məhdudlaşırdı. Lakin bu gün onlarla tədqiqat institutları və elmi mərkəzlər elmi hövzələrdə fəaliyyət göstərir. Hazırda təxminən 50 tədqiqat mərkəzi, o cümlədən elmi-tədqiqat institutları və elmi mərkəzlər, elmi hövzələrdə fəaliyyət üçün Ali Şura tərəfindən verilən rəsmi icazə əsasında çalışır.
500-dən çox müasir kitabxananın fəaliyyəti
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi hövzə kitabxanalarının vəziyyətinə diqqət çəkərək qeyd etmişdir: Bu gün elmi hövzələrdə 500-dən çox müasir kitabxana fəaliyyət göstərir və onlardan 100 kitabxana ölkənin birinci dərəcəli kitabxanaları sırasında yer alır. O əlavə etmişdir ki, milli kitabxana reytinq sistemində bir çox hövzə kitabxanası 1–5-ci yerlərdə qərarlaşıb. Xüsusi olaraq iki nüfuzlu kitabxana – Ayətullah Burucerdi (r) kitabxanası və Ayətullah Haeri (r) kitabxanası həm hövzə, həm də qeyri-hövzə kitabxanaları arasında ölkənin 10 ən yaxşı kitabxanası sırasına daxildir .
Elmi təşkilatların və hövzə intellektualları şəbəkəsinin formalaşması
Elmi hövzələrin tədqiqat üzrə müavini sözlərinin digər bir hissəsində hövzələrdə elmi təşkilatların yaranmasına işarə edərək bildirib: Bu gün 26 aktiv elmi cəmiyyət fəaliyyət göstərir ki, bunlar müxtəlif elmi sahələrdə ixtisaslaşmış düşüncə sahibləri və intellektualları bir araya gətirir. Təxminən 4 min yüksək səviyyəli tədqiqatçı bu təşkilatların üzvüdür və onlar elmin monitorinqi, biliklərin yayılması və tədrisi, nəzəriyyə istehsalı və ixtisaslaşmış sahələrdə elmi rəhbərlik kimi fəaliyyətlərdə iştirak edirlər.
Elmi hövzələr bu gün tədqiqat və elm inkişafında qabaqcıl rol oynayır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi elmi hövzələrin tədqiqat sahəsində dinamikliyi və qabaqcıl mövqeyini vurğulayaraq bildirib: Bu gün hövzə aktiv, canlı və qabaqcıl bir elmi mərkəz kimi fəaliyyət göstərir. O əlavə edib ki, öz şəxsi təcrübəsinə əsaslanaraq, keçən ilin az müddətində hövzənin tədqiqat strukturlarında xidmət etmək imkanı əldə etdikdən sonra, bu məsələni tam dəstəkləyir və təsdiqləyir.
Hövzə alimlərinin və tədqiqat institutlarının elmin inkişafında qabaqcıl rolu
O, qeyd edib ki, həm hövzə alimləri, həm də elmi hövzə institutları digər bir çox elmi qurumlarla müqayisədə xeyli irəlidədir. Onlar elmin sərhədlərini qoruyur, elmi nailiyyətlərin yüksəkliklərinə çatır və bu yolda mühüm addımlar atırlar. Bu gün elmi hövzələrdə bir çox tədqiqatçılar fəaliyyət göstərir ki, onların hər biri bir neçə tədqiqat institutunun elmi yükünü təkbaşına daşıya bilir.
Elmi şəxsiyyətlərin hövzə tədqiqatlarının etibarlılığında rolu
Elmi hövzənin müəllimi olan Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi elmi şəxsiyyətlərin hövzədəki mövqeyinə işarə edərək bildirib: bizdə Ayətullah Ustadi kimi böyük müəllimlər fəaliyyət göstərir ki, onların fəaliyyəti təkbaşına bir çox tədqiqat institutlarının və elmi mərkəzlərin işlərinə etibarlılıq qazandırır. Bu cür nümunələr yalnız bir nəfərlə məhdudlaşmır. Elmi hövzələrdə bir neçə oxşar rol modeli mövcuddur.
Elmi təvazökarlıq: Hövzə tədqiqatlarının tanıdılmasında istəmədən yaranan əngəl
O, qeyd edib ki, bu gün elmi hövzələr elmin inkişafında qabaqcıldır. Lakin bəzi çatışmazlıqlar nəticəsində hövzə potensialları layiqincə təqdim olunmur. Hövzə əhli təbii olaraq təvazökar ruha malikdir və çox vaxt nailiyyətlərini nümayiş etdirməkdən çəkinir. Bu etik xüsusiyyət bəzən belə nəticə verir ki, digər şəxslər kiçik nailiyyətlərini böyüdərək təqdim edərkən, hövzə alimləri öz böyük elmi imkanlarını və bacarıqlarını tanıtmaqdan çəkinirlər.
Tədqiqat sahəsində dəstək və paralel fəaliyyət problemləri
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi əlavə edib ki, bəzi hallarda mərkəzlər arasında rəhbərlik, dəstək və paralel tədqiqat işləri ilə bağlı problemlər mövcuddur və bu məsələlər nizamlanma və sinerji yaratma tələb edir.
Hövzə rəhbərlərinin başçılığı ilə çatışmazlıqların aradan qaldırılması ümidi
O, ümidvar olduğunu bildirərək qeyd edib ki, Allahın köməyi ilə hövzə rəhbərləri, Ali Şura və nüfuzlu şəxsiyyətlərin dəstəyi ilə bu çatışmazlıqlar aradan qaldırılacaq və hövzə tədqiqatlarının nüfuzu, gücü və elmi əhəmiyyəti daha geniş elmi ictimaiyyət və ehtiyacı olan auditoriyalara tanıdılacaq.
Hövzə tədqiqatlarının İslam sisteminin ehtiyacları ilə əlaqələndirilməsi: 350-dən çox elmi əsər
Elmi hövzələrin tədqiqat üzrə müavini həmçinin hövzə və sistemin tədqiqat ehtiyaclarını dəstəkləmə katibliyinin fəaliyyətindən danışaraq bildirib: Bu katiblik hövzə elmi nailiyyətləri ilə İslam sisteminin məsələləri və ehtiyacları arasında körpü yaratmaq missiyasını daşıyır. Bu günədək katiblik çərçivəsində 350-dən çox elmi əsər dərc edilmişdir.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi qeyd edib: Elmi hövzələr tədqiqat prioritetlərini müəyyən etməkdə və elmi inkişafda qabaqcıl mövqedədir. Elmi hövzələrin tədqiqat müavinliyi biliyə əsaslanan, region və institusional yanaşma ilə prioritet tədqiqat məsələlərini müəyyən edən geniş sistem qurmuşdur. Bu layihələr hövzənin ölkənin müxtəlif elmi, mədəni və sosial ehtiyaclarına daha dəqiq cavab verməsi məqsədi ilə hazırlanmış və həyata keçirilmişdir.
15 elmi sahədə tədqiqat prioritetlərinin müəyyən edilməsi
Elmi hövzələrin tədqiqat üzrə müavini bildirib ki, bu layihələrin ilk mərhələsində tədqiqat prioritetləri sahə-sahə müəyyən edilib. Bu prosesdə tədqiqatçılar elmi dissertasiyaları, kitabları, elmi məqalələri sistemli şəkildə araşdırmış, həmçinin elmi şəxsiyyətlər və intellektuallarla müsahibələr apararaq hər bir sahənin əsas və prioritet məsələlərini çıxarıb kateqoriyalara bölüblər. Bu yanaşma bu günə qədər 15 elmi sahədə uğurla tətbiq olunmuş və nəticələr hövzənin qərarverici və tədqiqat mərkəzlərinin istifadəsinə təqdim edilmişdir.
Mədəni və dini coğrafiyaya uyğun region təhlili
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi əlavə edib ki, biliyə əsaslanan yanaşmaya əlavə olaraq, tədqiqat prioritetlərinin region əsaslı təhlili də həyata keçirilir. Bu mərhələdə hər bir vilayətin mədəni və dini coğrafiyasında elmi hövzələrdən gözlənilən tədqiqat mövzuları və ehtiyaclar müəyyən edilir. Hazırda bu yanaşma ölkənin beş vilayətində yekunlaşmış və digər vilayətlər üçün genişləndirilə biləcək nümunəvi bir model formalaşdırılmışdır.
Qurum və idarələrin tədqiqat ehtiyaclarına diqqət
O, layihənin üçüncü istiqamətini “institusional yanaşma” adlandıraraq qeyd edib: Bu mərhələdə ölkədə fəaliyyət göstərən müxtəlif qurum və təşkilatların tədqiqat ehtiyacları və problemləri müəyyən edilir. Buraya sosial xidmət təşkilatları, eləcə də neft və su sektoru kimi sahələr daxildir ki, onlar mürəkkəb sosial, hüquqi və etik məsələlərlə qarşılaşırlar. Bu yanaşmada həmin qurumlarla bağlı əsas biliklər, etik dəyərlər, ədəb qaydaları, fiqh və hüquq aspektləri nəzərə alınır və hazırda bu proses aktiv şəkildə həyata keçirilir.
Hövzənin kitab ili: Elmi istehsalçıların tanınması platforması
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi hövzədə keçirilən böyük tədqiqat tədbirlərinə də diqqət çəkərək bildirib: Bu tədbirlərdən ən önəmlisi “Hövzənin kitabı ilidir” ki, o hər il hövzənin ən yaxşı elmi istehsalçılarını müəyyən etmək və tanıtmaq məqsədini daşıyır. Keçən il bu tədbirə təxminən 500 elmi kitab təqdim olunmuşdur. Bu əsərlər yüksək elmi səviyyədə hazırlanmış və bu ilin Hövzənin kitab ili mərasimində nümunəvi elmi məhsullar kimi mükafatlandırılacaq. Seçilmiş əsərlər elmin inkişafı sahəsində önəmli nümunələr kimi təqdim ediləcək.
O, vurğulayıb ki, bu tədbirdə seçilən alimlər elmi hövzələr tərəfindən qürurla tanınan və insan elmləri, müasir fiqh və digər hövzə elmlərində elmi düşüncə formalaşdıran şəxsiyyətlərdir.
Hövzə elmi irsinin qorunmasının vacibliyi
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abbasi qeyd edib: Bu gün elmi hövzələr güclü və möhkəm bir ağacın kölgəsində yerləşmişdir. Bu ağac isə İslam İnqilabının şəhid qanı və böyük şiə alimlərinin tarixi mübarizəsi nəticəsində böyümüş və meyvə vermişdir. Bu səbəbdən bu böyük sərvətin qorunması və dəstəklənməsi bizim üzərimizə düşən xüsusi vəzifədir.
O əlavə edib: Əgər digər qurumlar dəstəyə görə müəyyən bir nəticə təqdim edirsə, elmi hövzələr və hövzə alimləri hər dəstəyə görə çoxsaylı və bəzən onlarla elmi və tədqiqat məhsullarını cəmiyyətə təqdim etmişlər.
Xəbərin sonu
Rəyiniz